Zwarte rat (Rattus rattus L.)

De zwarte rat komt steeds meer voor in ons land: in havengebieden, in grote delen van Noord-Brabant en Limburg. Hij leeft in gebouwen op hoge, droge plaatsen (vlieringen, zolders, pakhuizen) en aan boord van schepen.

De bestrijding van zwarte ratten is een zaak voor deskundigen, die tevens de nodige aandacht schenken aan de te nemen weringsmaatregelen en niet alleen bij “klager” bestrijding uitvoeren, maar ook onderzoek instellen in de omgeving.
Ondeskundige toepassing van bestrijdingsmiddelen kan o.m. verminderde gevoeligheid veroorzaken t.o.v. de gebruikte middelen bij de populatie van zwarte ratten.

Meld je voor advies of voor bezoek van een Vink specialist!

Uiterlijk en ontwikkeling:

  • rug en buik: blauwgrijs tot zwart: ook kleurvariëteiten mogelijk: bruingrijze rug en geelwitte buikkleur, grijsbruine rugvacht en witte buikvacht, leigrijze rug- en buikvacht.
  • slank, vrij spitse snuit, grote kraalachtige ogen en grote oren (komen naar voren gevouwen tot over het oog).
  • lange, nogal dunne staart, langer dan het lichaam (17-25 cm).
  • volwassene: 14-23 cm lichaamslengte, ca. 150-250 gr. (kleiner en slanker dan de gewone bruine rat)
  • pasgeboren: kaal, blind, 3cm lichaamslengte.
  • wijfjes hebben vanaf een leeftijd van 3 maanden gemiddeld 6 worpen per jaar in de eerste twee levensjaren. Draagtijd 20-24 dagen, nestgrootte gemiddeld 6-10 jongen.
  • zoogperiode is 3 weken en de jongen zijn na 3 maanden geslachtsrijp.
  • vermoedelijke max. levensduur is ca. 4 jaar, normaal ca. 2 jaar.
  • theoretisch zou elk wijfje in de eerste 2 geslachtsrijpe levensjaren gem. 2 x 6 x 8 = 96 jongen ter wereld kunnen brengen. Dit is afhankelijk van nestgelegenheid en voedselaanbod.
  • richtlijn kan zijn dat elk wijfje 30 jongen ter wereld brengt, die op hun beurt ook weer aan de voorplanting gaan deelnemen.

Leefwijze:

De zwarte rat is sterk gebonden aan de menselijke samenleving; hij is een uitstekend klimmer en springer; graaft en zwemt zelden; de reuk is zijn voornaamste zintuig. De zwarte rat is zeer argwanend en is ’s nachts meest actief. Hij is een alleseter, met duidelijke voorkeur voor granen en meel (ook wel zaden, vruchten), hij doet aan voorraadvorming. Zijn vacht past zich aan bij de leefomstandigheden, en ze kunnen met minder vocht leven dan bruine ratten, leven op droge plaatsen. Ze hebben hun schuilplaatsen meestal op zolder of onder het dak, tussen plafonds of dakbeschot. Daarvoor knagen zij aan balken, vloerdelen, betimmeringen en isolatiematerialen.

Een kolonie zwarte ratten heeft een eigen territorium (leefgebied) waar geen soortgenoten worden geduld. Als door een uitgevoerde verdelgingsactie een territorium vrijkomt, kan deze spoedig weer ingenomen worden door een andere rattenkolonie, tenzij tijdig genomen weringmaatregelen dit voorkomen.

Sporen:

Uitwerpselen (donker gekleurd; krom; spoelvormig met spitse uiteinden; ca. 1 cm en 2 à 3 mm dik), holen (uitgeknaagd in betimmeringen, hout), looppaden (“wissels” of “veegsporen” ontstaan doordat ratten met vuile poten, staart en vacht (buiksmeer) steeds langs dezelfde plaatsen komen) en knaagsporen, vernieling van emballage, e.d.

Schade:
Als dragers van ziektekiemen vormen zwarte ratten een bedreiging voor de volksgezondheid (pest, voedselvergiftiging). Volwassen ratten eten gem. 15 gram voedsel per dag. Ze bevuilen voedsel-voorraden met hun faeces en urine en veroorzaken knaagschade aan b.v. verpakkingsmaterialen, houten vloeren, houten wanden en dakbeschot, leidingen en kabels (gevolg kan zijn kortsluiting, storingen), isolatiematerialen. In woningen kunnen ze soms rustverstorend zijn.

Verspreiding:

Indien een populatie te groot wordt voor het territorium en dus tekort aan voedsel en/of schuilplaatsen gaat optreden, vindt migratie plaats. Verspreiding kan ook plaatsvinden via schepen en door transporten.

Wering:

Inspecteer aangevoerde grondstoffen/goederen (b.v. pallets, containers), Zorg dat opslag van goederen in loodsen vrij van wanden gebeurt en inspecteer periodiek de opgeslagen goederen. Vermijd langdurige opslag en maak voer- en eetbare voorraden zo mogelijk voor ratten onbereikbaar maken (afval in gesloten bakken, bij dierverblijven voor de avond voederresten opruimen).
Bij voorkeur alle mogelijke toegangen voor ratten dichtmaken (sneldrogend cement, blikbeslag, staalplaat o.i.d.) te weten: doorvoeropeningen leidingen, gaten in vloeren, wanden, dakbeschot, gebroken kelderramen, ventilatieopeningen (max. 0,5 cm). Zorg voor goed sluitende deuren (indien ’s avonds gewerkt wordt, goede verlichting bij openstaande loodsdeuren).

Last van zwarte ratten?